Heilpedagogie en Sociaaltherapie


Inleiding

Heilpedagogie en sociaaltherapie zijn dienstverleningen aan personen met een ontwikkelings- stoornis (handicap), gebaseerd op het antroposofisch gedachtengoed van Rudolf Steiner.
De heilpedagogie is ontstaan in Duitsland (Jena) in 1924 onder impuls van een drietal mensen die hun inspiratie vonden in de antroposofie. In 1923 hadden zij Rudolf Steiner de vraag gesteld of het vanuit het antroposofisch mensbeeld ook mogelijk was om inzicht te geven in wat er met kinderen met beperkingen (handicap) aan de hand was en hoe ze konden geholpen worden.
Kort daarop hield Steiner een reeks voordrachten voor een klein aantal mensen, waaronder de drie vraagstellers, waarin hij diep op hun vraag inging. Deze voordrachten staan bekend als de Heilpedagogische Cursus en werden in boekvorm uitgegeven onder de titel Genezend opvoeden. Het is de basis voor de praktijk en voor wetenschappelijke studies.
De heilpedagogische beweging breidde zich verder uit, ook naar andere landen: Zwitserland, Oostenrijk, Nederland, Frankrijk, Groot-Brittannië, België…
De opgroeiende kinderen met beperkingen hadden in de adolescentieleeftijd duidelijk een ander milieu nodig voor hun verdere ontwikkeling. Het inzicht rijpte dat reëel productief werk, hoe eenvoudig ook, het gevoel van eigenwaarde doet groeien en hiermee de ontwikkeling van vermogens stimuleert.
Zo ontstonden meerdere zelfstandige voorzieningen. Sommige voor kinderen en jongeren, andere voor volwassenen. In de voorzieningen voor volwassenen ontstond de zorgverlening sociaaltherapie, waarin het accent meer op begeleiding dan op opvoeding in engere zin kwam te liggen.

Heilpedagogie

Heilpedagogie is de specifieke benadering van de orthopedagogiek, waarin de essentiële kennisaspecten uit de antroposofische geneeskunde, religie, kunsten, voedingsleer en verpleegkunde worden betrokken.
Vanuit de antroposofische visie op ontwikkelingsstoornissen is het evenwicht tussen de dimensies denken, voelen en willen verloren gegaan. De uiterste polen bij de dimensie ‘denken’ worden gekenmerkt door dwangmatigheid aan de ene kant en vergeetachtigheid aan de andere. Bij de dimensie ‘voelen’ door té open of té gesloten te zijn ten opzichte van de omgeving en de polen van de dimensie ‘willen’ kenmerken zich door te veel of te weinig bewegen.
Als het kind of de jongere te veel neigt naar een van de zes polen van deze drie dimensies raakt hij uit balans. Bij een ‘gezonde’ ontwikkeling slagen kinderen en jongeren erin - met een ritmische variatie - binnen een zeker middengebied van deze dimensies te blijven.
De heilpedagogie onderscheidt drie niveaus: zorg, behandeling en begeleiding. Deze ondersteunen kinderen en jongeren om binnen de grenzen van het bovengenoemde middengebied te kunnen manoeuvreren.
Het eerste niveau (zorg) staat in het teken van het scheppen van een gezondmakend leefklimaat en vormt de basis voor de verdere behandeling en begeleiding. Op het tweede niveau (behandeling) worden een scala aan therapieën en antroposofische constitutiemedicatie verstrekt, gericht op het harmoniseren van de constitutie van het kind of de jongere. Deze voornamelijk non-verbale therapieën kunnen samen met de vereiste medicatie in ‘pure vorm’ worden aangeboden. Op het derde niveau (begeleiding) wordt aandacht besteed aan het integreren en consolideren van de nieuw verworven eigenschappen in het dagelijks leven en aan het definiëren van een vernieuwd perspectief voor de toekomst.

Sociaaltherapie

nog aan te vullen